POSZUKIWANIE GODOTA. STUDIUM SOCJOLOGICZNE O RELACJACH POMIĘDZY OCZEKIWANIEM A ŁADEM SPOŁECZNYM

ISBN: 83-7164-357-8

243 stron
format: A5
oprawa: miękka
Rok wydania: 2002

Tytuł książki nieprzypadkowo i nie w sposób ornamentacyjny nawiązuje do słynnego dramatu Samuela Becketta. Realność świata przedstawionego w dramacie jest wysoce wątpliwa, a niewiele też wiemy o samych pojawiających się bohaterach sztuki: skąd przychodzą i dokąd zmierzają, o ile w ogóle zdradzają taki zamiar. Trudno oprzeć się wszak wrażeniu, że to właśnie Godot,jakkolwiek obecny w dramacie tylko w partiach deklamowanych przez bohaterów, jest najbardziej rzeczywistą postacią sztuki. Oczekiwanie na Godota nadaje ład amorficznemu światu przedstawionemu. Nie wiemy, dlaczego Via-dimir i Estragon czekają na Godota, wiemy tyle, że czekają na niego jak na Mesjasza i to oczekiwanie nadaje sens i strukturę całemu dramatowi. Godot, jakkolwiek nie pojawia się ostatecznie, pozostaje wielką metaforą oczekiwania, które wprowadza w ludzkie doświadczenie ład i sens. Socjologiczna podróż w poszukiwaniu źródeł ładu społecznego oraz jego legitymizacji jest mozolnym odkrywaniem Godota w historii i teraźniejszości zbiorowości ludzkich. Wielki nieobecny w dramacie Becketta staje się metaforą ładotwórczej oraz sensotwórczej działalności człowieka. Jego socjologiczne poszukiwanie jest z jednej strony refleksją nad fenomenem oczekiwania ludzkiego, z drugiej strony - zadumą nad tworzeniem ładu społecznego. Rozprawa niniejsza nie jest w stanie objąć wszystkich wymiarów i przykładów ludzkiego oczekiwania. Jest jednak próbą socjologicznego spojrzenia na jeden z podstawowych fenomenów życia człowieka i jego społeczeństwa. Oczekiwanie jest zjawiskiem par excellence społecznym i dlatego godnym zainteresowania ze strony socjologa. Nawet jeśli psychologowie nie spełnili jeszcze oczekiwania Marcela Maussa.

SPIS TREŚCI

Wstęp.
Część I
Oczekiwanie przedmiotem refleksji człowieka
Rozdział l
Oczekiwanie jako kategoria religijna
1.Doświadczenie religijne a czas
2.Oczekiwanie religijne jako dćja vu.
3.Czas linearny a figura Mesjasza
4.Jezus - chrześcijański Mesjasz
Rozdział 2
Oczekiwanie jako kategoria filozoficzna
1.Bardzo krótka historia kategorii oczekiwania w filozofii
2.Kierkegaard i Marcel - nadzieja pomimo absurdu
3.Filozoficzne Królestwo Boże Ernsta Blocha
Rozdział 3
Oczekiwanie jako kategoria etyczna
1.O głowie, którą ścięła gilotyna Hume‘a
2.Kłopoty z imperatywem kategorycznym Immanuela Kanta
3.Kwestia norm moralnych w etyce
Rozdział 4
Oczekiwanie jako kategoria psychologiczna
1.Rozbieżności w psychologicznym obrazie człowieka
2.Poza świadomością - behawioralny model istoty ludzkiej
3.Nieschematyczny człowiek teorii kognitywnej
4.Kwestia ideału w psychoanalizie i teorii motywacji
5.Człowiek w obliczu innych ludzi, czyli o tym, dlaczego jesteśmy
konformistami
Rozdział 5
Oczekiwanie jako kategoria socjologiczna
1.O pojęciowym zamieszaniu wokół kategorii oczekiwania w socjologii
2.Socjologiczne echa filozoficznego sporu miedzy nominalizmem
a realizmem
3.Człowiek w okowach normatywnego terroru
4.Grupa odniesienia - niekoniecznie religijny wątek ekskluzywizmu w życiu społeczeństwa
5.Socjologiczna opowieść o teatrze
6.Życie społeczne jako bazar
Cześć II
Ładotwórczy wymiar oczekiwania
Rozdział 6
Oczekiwanie zobiektywizowane, czyli o teorii instytucjonalizacji
1.Kwestia ładu społecznego
2.Antropologiczne źródła teorii instytucjonalizacji
3.Sposoby obiektywizowania wytworów eksternalizacji
4.O pozornej nieśmiertelności instytucji
5.Uobecnianie świata społecznego przez odgrywanie ról
Rozdział?
Uniwersum symboliczne - określenie granic możliwości
1.Poziomy legitymizacji ładu społecznego
2.Określanie możliwości, czyli wprowadzanie ładu w doświadczenie
3.Fraternizacja kosmosu w archaicznych legitymizacjach
4.Specyfika koncepcji kosmosu w religiach Dalekiego Wschodu
5.Paradoks wszechmocy Boga Żydów i chrześcijan
6.Od greckiej agory po Projekt Badania Ludzkiego Genomu - dzieje
racjonalności europejskiej
7.Syndrom postmodernistycznej wolności
Rozdział 8
Transmisja miedzypokoleniowa a podtrzymanie świata
1.Casus Don Juana DeMarco jako przykład socjalizacji paradoksalnej
2.Mechanizm wprowadzania "ignorantów" w świat ludzkich znaczeń
3.Rodzicielskieprestidigitatorstwo
4.Miedzypokoleniowa transmisja języka i majątku
5.Dlaczego despoci i rewolucjoniści obawiają się rodziny?
6.Konwersacja a zachowanie ładu świata
7.Rodzice i dzieci - pomiędzy tradycją i zmianą
Rozdział 9
Realizowanie oczekiwań w samospełniającym się proroctwie
1.Zawiłości semantyczne definicji samospełniającego się proroctwa
2.Resocjalizacja jako wylęgarnia dewiantów
3.Kategoria,"nienormalności" - pomiędzy deprecjacją a nobilitacją
4.Eichmann i urzędnik - odczłowieczenie przez uprzedmiotowienie
5.Ekonomiczna i kulturowa perspektywa źródeł upośledzenia społecznego
6.Legi^mizacjanierównościspdecznychwsanwspełniajacymsięprorortwie
7.O nieprzemijalności pewnej kwestii
Rozdział 10
Obcy - klasyczny przykład zakłócenia oczekiwań
1.Zachwyt i obrzydzenie, czyli ambiwalencja obcego
2.Obcy jako zasada ładu i jako jego przeciwieństwo
3.Doświadczenie obcości w sytuacjach granicznych
4.Ekstatyczna funkcja snu i sztuki
5.Obcy jako nieodłączny element "folkloru" grupowego
6.Obcy, pieniądz, intelekt i miasto
Cześć III
Religia a ład społeczny
Rozdział 11
Religia a tworzenie społecznego świata
l.Nomiczna funkcja sacrum
2.Poszukiwanie sensu w religijnych legitymizacjach
3.O instytucjonalizacji hierofanii
4.Sakralny wymiar czasu i przestrzeni
5.Świętość króla a instytucja "Mandatu Niebios"
6.Kosmizacja roli ojca w wierzeniach religijnych
7.Legitymizująca ład społeczny rola teodycei
Rozdział 12
Mesjasz nadchodzi - oczekiwanie na Królestwo Boże
1.Źródła żydowskiej twórczosci apokaliptycznej
2.Dzieje najsłynniejszej apokalipsy
3.Trudna sztuka kompromisu
4.Oczekiwanie na Tysiącletnie Królestwo
5.Milenium - czas nadziei i wypraw krzyżowych
6.Historiozofia błogosławionego Joachima z Fiore
7.Średniowieczne ruchy ubogich
Rozdział 13
Dzieje protestanckiego chiliazmu
1.Jana Wiklifa projekt reformy kościoła
2.Duch taboryckiej rebelii
3.Echa wystąpienia doktora z Wittenbergi
4.Jan Bockelson - przypadek chiliastycznego opętania
5.Spiritus flot, ubi vult - rewolucja purytańska i Parakleci
6.Niepostepowa strona amerykańskiego chiliazmu
7.Wiek dwudziesty - oczekiwanie technicznej zagłady
Rozdział 14
Oczekiwanie na cud w s‘wiecie techniki
1.Fatimska zagadka
2.Kwestia rozbieżności w interpretacji rzeczywistości
3.Bankructwo racjonalizmu?
4.Magiczne myślenie człowieka współczesnego
5.Specyfika współczesnej legitymizacji ładu społecznego
6.Instytucjonalizacja relacji miedzy kościołem a nauką
Rozdział 15
O świetym kosmosie współczesnego społeczeństwa
1.Religia i rynek
2.Reklama jako ikona
3.Od s‘wietosci do piękna
4.Diabeł i teodycea
5.Nowa gnoza, czyli oczekiwanie na Trzecie Królestwo
Zakończenie