PERSPEKTYWY SPOŁECZNEGO POROZUMIENIA. PRAGMATYKA DYSKURSU WŁADZY

ISBN: 83-232-1686-X

stron: 243

format: B5

oprawa: miękka

rok wydania: 2006

W epoce globalnych przekształceń politycznych i gospodarczych ze zdwojoną siłą powraca pytanie o sposób organizacji sfery publicznej. Nie tylko jako badacze społeczni czy prawodawcy, lecz najpierw jako zwykli ludzie chcemy wiedzieć, jak poruszać się w otoczeniu innych, czego się po nich spodziewać. Ustalamy więc reguły dobrego życia, nakładamy sankcje dyscyplinujące opornych, karzemy złoczyńców. Tymczasem owe działania okazują się połowicznie skuteczne. Normy poprawnościowe - etyczne, obyczajowe, prawne - nie zawsze tworzą harmonijny układ, nie domykają się w całość. Zarazem takie domknięcie nie musi świadczyć o poprawności uzasadniającej je diagnozy. Żegnając burzliwy wiek XX, aż nadto dobrze wiemy o tym, że ani spójność logiczna przekazu, ani naukowa dyscyplina, z jaką ten został wyartykułowany nie gwarantują jego prawdziwości bądź słuszności. Gdzie wobec tego szukać wspólnej miary spraw? Z tym problemem teoria społeczna zmaga się od swych antycznych początków. Do rangi symbolu urasta Platońska opowieść o jaskini. Wyeksponowane zostają w niej te społecznie nośne treści, które sytuują się poza sferą potocznego doświadczenia człowieka. Jego sytuacja jest paradoksalna - to, co wie, o czym sądzi, że jest mu znane, pogłębia tylko jego faktyczne zagubienie.Znaczenie tej problematyki nie słabnie u prekursorów współczesnej myśli społecznej. Marks bada świadomość fałszywą - sposób, w jaki jedna grupa (klasa) społeczna narzuca innym wygodną dla siebie narraqę (ideologię), u Freuda pojawia się, ukryta przed jaźnią, a zarazem współokreślająca jej kształt, sfera popędowa, Nietzsche natomiast pisze o woli mocy manifestującej się poprzez wybory prawdziwie wolnych jednostek. Podążają za nimi liczni następcy, niepozostawiający złudzeń co do skali różnic poznawczych dzielących wielkie grupy społeczne. Unikając skojarzeniowego automatyzmu czy empirycznego zamknięcia, wielu z nich dociera do kwestii szczegółowych, nadających dyskusji o warunkach społecznego porozumienia techniczny charakter. Współczesnym przykładem takiego postępowania są analizy zatorów komunikacyjnych, powodujących asymetryczny przepływ informacji w realiach gospodarki rynkowej.

SPIS TREŚCI

WPROWADZENIE
ROZDZIAŁ I
SZWANKUJĄCE MECHANIZMY SPOŁECZNEJ KONTROLI WŁADZY
A. Wartości i interesy
B. Klasyfikacja typów władzy według Stevena Lukesa
C. Biurokraci i demagodzy
ROZDZIAŁ II
SOCJOLOGICZNA AMBIWALENCJA
A. Konflikt norm sterujących
B. Roztropny złodziej (Ilustracja I)
ROZDZIAŁ III
SPÓR O PRYNCYPIA
A. Na kulturowych rozdrożach
B. "Wielki powrót"?
C. Transakcyjna rozwaga
D. Eksport idei
E. Wielość tradycji, wielość kryteriów oceny
ROZDZIAŁ IV
PUŁAPKI SPOŁECZNE
A. Liderzy i dezerterzy
B. Etyczny kłamca (Ilustracja II)
C. Nowoczesność późna a problem uczestnictwa
ROZDZIAŁ V
DOMINACJA I URZECZOWIENIE
A. Świątynia Sarastra
B. Wiedza jako władza
C. Konsumpq‘a jako namiastka uprawnień (Ilustracja III)
ROZDZIAŁ VI
WYEMANCYPOWANE MEDIA?
A. Baudrillardowska diagnoza
B. Poza światem epifenomenów
ROZDZIAŁ VII
PRZEMOC SYMBOLICZNA JAKO PRZEDMIOT BADANIA
A O potrzebie refleksyjnego dystansu do społecznych faktów
B. Habirus, gra, pole
C. Edukacyjna zasiona
D. Władza i odpowiedzialność
E. Przewaga kapitału społecznego
F. Nauczyciele-mediatorzy
G. Opowieść bez "historycznego domknięcia"? (Pomiędzy stanem wojny per
manentnej a uwikłaniem w symulacje)
ROZDZIAŁ VIII
W POSZUKIWANIU WSPÓLNEJ MIARY SPRAW
A. Ciągłość i zmiana
B. Twórczość Floriana Znanieckiego
C. Filozoficzna koncepcja kultury
D. Kulturowe tło społecznych gier
E. Koncepcja obiektywnego interesu cząstkowego Marka Ziółkowskiego
F. Fundament społecznej (samo-)obrony
ZAKOŃCZENIE
BIBLIOGRAFIA
PERSPECIWES OF SOCIAL AGREEMENT. DISCOURSE ON POWER
PRAGMATICS (Summary)