BRZEG I OKOLICE W WYMOWIE HISTORYCZNEJ ŚRODKOWEGO NADODRZA

ISBN: 978-83-64691-48-5

stron: 278

format: B5

oprawa: twarda

rok wydania: 2025

Brzeg, jakiego jeszcze nie znasz — czeka, by Cię zaskoczyć.
Ta publikacja to pełna pasji opowieść o mieście, które zachwyca nie tylko architekturą, ale i historią. Przenieś się do świata brzeskich legend, tajemnic i niezwykłych postaci. Odkryj wpływy włoskiego renesansu, ukryte symbole i mało znane fakty, które na nowo pozwolą Ci spojrzeć na to wyjątkowe miejsce.
Jeśli Brzeg zachwycił Cię jako turystyczna perełka, koniecznie sięgnij po tę książkę.

Od autora

W okresie rosnącego zainteresowania poszerzeniem wiedzy o historii regionu brzeskiego sprawą niezwykle ważną staje się potrzeba wypracowania określonego poglądu na ten temat. Mieszkańcy naszego miasta chcieliby pozyskać wiedzę na temat roli i znaczenia książąt piastowskich oraz o szansach rozwojowych Brzegu w tym okresie.
Równie interesujący jest czas zmian cywilizacyjnych wczesnokapitalistycznego miasta i rosnących aspiracji kulturalnych brzeżan pierwszej połowy XX wieku. Podział treści publikacji na okres patronalny piastowski i rządy elity przemysłowej wydaje się być uzasadniony. Mieści się on w procesie przemian historycznych Śląska.
Jednocześnie jest to układ tematyczny o treściach bliskoznacznych, mających na celu wytworzenie określonego, historycznego paradygmatu. Stąd „wymowa historyczna” to zamiar wydobycia treści znaczących dla brzeżan tamtego i obecnego czasu. Są to wiadomości będące wytworem studiów historycznych i oparte na najnowszym stanie badań, a zarazem subiektywne ujęcie autora.
Wybrany zespół artykułów został opublikowany w latach 1990–2010 na łamach „Kuriera Brzeskiego” i „Gazety Brzeskiej”. Wprowadzenie ich na stałe do świadomości kolejnego pokolenia brzeżan będzie dla mnie ogromną satysfakcją.

SPIS TREŚCI

Od autora 

Część I
Z pomroków dziejów
1. Brzeg wczesnodziejowy – zaginiona cywilizacja 
– Powstaje nowy Brzeg 
2. Wiek nowy – jaki był? 
– Pierwsi mieszkańcy 
3. Z biegiem rzek, z biegiem lat
– Tajemnice Starych Kolni i Ryczyna 
– Zamek na Wysokim Brzegu
4. Zapomniane dominium 
– Wielka woda na Ponurym Brzegu
5. Dawni maltańczycy brzescy – zakonnicy i rycerze 
– Liturgia i kolekta 
6. Wielodrożna wieś 
– Wojny dziedziczne 
7. Co nam mówią stare kościoły? 
– Spod tynków 
– Kościoły graniczne jawne 
– Kościoły pogranicza ukrytego 
8. Zagadka małujowickich malowideł
– Biblia ubogich 
9. Kto zna losy dzwonów z kościoła św. Mikołaja? 
10. Wielka woda na Wysokim Brzegu 
11. Jak dwie brzeskie kobiety zostały w cudowny sposób uratowane od husytów
12. Podanie o dzielnej służebnej 

Część II
Pod patronatem książąt piastowskich
1. Utracone oblicze staromiejskiej dzielnicy 
– Utracone oblicze 
– Stan nieużywalności 
2. Brzeg renesansowy
– Sztuka modo italico
– Rola Gimnazjum Piastowskiego 
3. Warsztaty wędrowne
4. Epitafia wielkomieszczańskie 
– Rola Michała Kramera 
5. Dawne brzeskie rzemiosło 
6. Zegar astronomiczny ratuszowy 
7. Życie szkolne w dawnym Gimnazjum Piastowskim
8. Loggiowe formy dziedzińca rezydencji zamkowej
– Galerie i altana 
9. Intendentura wojskowa w dawnej rezydencji piastowskiej w Brzegu 
– Mit o „pruskim gwałcie” 
– Losy późniejsze 
10. Sztuka budowlana włoskiej rodziny Parrów 
– Miejscowa brama czci i chwały
– Atrybucje 
11. Sztuka obronna Parrów
– Fortyfikacje bastionowe
12. Nieukończone dzieło Parrów w Güstrow 
– Przerzuty stylowe 
13. Apartamenty skrzydłowe braci Parrów w Zamku Królewskim w Uppsali 
– Różnice stylowe 
– Uppsala królewska
14. Nieznane losy zbiorów książąt brzeskich 
15. Archiwa brzeskie
– Dzieje rozproszenia i ponownego gromadzenia 
16. Brzeg barokowy
17. Tolerancja religijna w Brzegu 
18. Ludzie brzeskiego gościńca 
19. Wiek wojenny XVII 
20. Raport z oblężonego miasta
21. Donatywy, dukaty i dzikie pieniądze 
– Kipper-Wipper 
22. Kościół z darowanych cegieł 
– Życzliwi rajcy
– Iluzja ruchu 
– Procesje, obrazy i trefinisie
– Misja 
– Pępicka porażka 
– Te Deum 
23. Powrót utraconych zaświatów 
– Praefectus Fabricae Ecclesiae 
– Piękno odzyskane
24. Twórczość literacka w cieniu sporów religijnych w Brzegu 
– Poeci wczesnobarokowi
25. Książę Jerzy II
26. Książę Jan Chrystian nieznany 
– Legenda o „miłej Dorocie Sybilli” 
27. Żywe i martwe granice 
– Podróż romantyczna 
28. Książęta patronaccy 
– Piastowie dzisiaj 
29. Chleb, miłość i fantazja książąt piastowskich 
– Słowiańska dusza księcia Henryka XI 
– Melodramat księcia Jerzego III
30. Piastówny i żony Piastów 
– Rządy trzech braci 
– Tajemniczy ślub 
– A jak się potoczyło życie Fryderyka?

Część III
Miasto Brzeg pod kontrolą elit przemysłowych XIX i XX wieku
1. Brzeskie elity drugiej połowy XIX i pierwszej połowy XX wieku 
2. Pięć nowych urządzeń technicznych towarzyszy koniunkturze gospodarczej Brzegu w drugiej połowie XIX wieku 
3. Nieznane projekty rozbudowy Brzegu 
– W dawnym stylu 
– W objęciach moderny 
4. Blok brzeziński i niemieckie plany rozbudowy miasta 
5. Brzeska wieś w objęciach tradycji 
– Crux vincit 
– Rok brzeski 
6. Wodewil z tamtych lat 
– Miasto muzyki i koncertów 
7. Premiery teatru społecznie zaangażowanego 
– Okres romantyczny 
– Nowy repertuar 
8. Głośne prezentacje śpiewu operowego i oratoriów kościelnych 
– Akademia głosów pięknych
– Wieczory muzyki kościelnej
9. Brzeskie akordy sztuki
– „Biedermeier” brzeski 
– Oskar Moll, Willy Jäekel, Otto Müller 
– Karykaturzysta Willy Heier 
10. Bitwa o Brzeg 
11. Przemiany w powojennym krajobrazie
– Brzeski „Ersatzland” staje się ojczyzną 
– Testament historii 
12. Nadodrzańska literatura nostalgiczna 
– Miasto jednej młodości 
13. Listy brzeskie 
– Nostalgia i powroty 
14. Powrót mistrza dyrygentury 

Indeks nazwisk