SYSTEMOWE UWARUNKOWANIA PLANOWANIA PRZESTRZENNEGO JAKO INSTRUMENTU OSIĄGANIA SUSTENSYWNEGO ROZWOJU

ISBN: 978-83-8142-634-3

stron: 516

format: B5

oprawa: miękka

rok wydania: 2018

W polskiej literaturze naukowej brakuje kompleksowych opracowań poświęconych teoretycznym zagadnieniom planowania przestrzennego - przeważają prace poświęcone aspektom formalnoprawnym bądź z zakresu urbanistyki. Prezentowana książka w pewnym stopniu wypełnia tę lukę, ujmując problematykę planowania przestrzennego w aspekcie współczesnego paradygmatu rozwoju sustensywnego. W monografii podjęto problematykę planowania w kilku ujęciach: teoretycznym - pokazując jego osadzenie w teoriach ekonomicznych opisujących takie zjawiska, jak: efekty zewnętrzne, dobra publiczne, renta gruntowa, teoria praw własności i teoria wyboru publicznego; konceptualnym - charakteryzując system planowania przestrzennego przez pryzmat jego celów, zasad, pożądanych cech i instrumentów; praktycznym - dokonując oceny skuteczności systemu planowania przestrzennego w Polsce w świetle paradygmatu rozwoju sustensywnego. Publikacja kończy się zestawieniem rekomendacji adresowanych do podmiotów planowania, wskazujących pożądane kierunki zmian systemowych.

Ze względu na zainteresowania autora, w szczególny sposób został zaakcentowany wątek przydatności planowania przestrzennego w ochronie przyrodniczych i krajobrazowych walorów przestrzeni. Zagadnienie to stanowi współcześnie jeden z najistotniejszych problemów wiążących się z użytkowaniem przestrzeni przez człowieka.

SPIS TREŚCI

Wykaz skrótów stosowanych w pracy

Wstęp

1. Problemy planowania zagospodarowania przestrzennego w ujęciu teorii ekonomicznych
1.1. Wprowadzenie
1.2. Planowanie przestrzenne wobec ułomności mechanizmu rynkowego
1.2.1. Ograniczoność zasobów przestrzeni
1.2.2. Przestrzeń jako dobro publiczne i dobro wolne (dobra wspólne)
1.2.3. Efekty zewnętrzne w gospodarowaniu przestrzenią
1.3. Pozaekonomiczne przesłanki planowania przestrzennego
1.3.1. Koordynacja rozwoju miast jako złożonych systemów osadniczych
1.3.2. Kształtowanie systemu wartości społecznych w procesie zagospodarowywania przestrzeni
1.4. Ekonomiczne aspekty ochrony walorów przyrodniczych i krajobrazowych
przestrzeni
1.5. Ułomności instytucjonalne w planowaniu zagospodarowania przestrzennego
1.6. Prawa własności w gospodarowaniu przestrzenią
1.7. Planowanie przestrzenne w ujęciu prakseologicznym i regulacyjnym
1.8. Podsumowanie

2. Gospodarowanie przestrzenią w kontekście paradygmatu rozwoju sustensywnego
2.1. Wprowadzenie
2.2. Koncepcja rozwoju sustensywnego jako współczesnego paradygmatu rozwoju
2.3. Konceptualizacja rozwoju sustensywnego i uwagi dotyczące jego wdrażania
2.4. Konceptualizacja sustensywnego rozwoju w wymiarze przestrzennym i w ujęciu terytorialnym
2.4.1. Przestrzeń, terytorium i kapitał terytorialny
2.4.2. Gospodarowanie przestrzenią w ujęciu dynamicznej teorii zasobów (ujęcie zasobowe gospodarki przestrzennej)
2.4.3. Ochrona unikalnych walorów przestrzennych (ujęcie konserwatorskie gospodarki przestrzennej)
2.5. Ład przestrzenny jako cel gospodarowania przestrzenią
2.5.1. Istota ładu przestrzennego - przestrzenna integracja ładów cząstkowych w koncepcji sustensywnego rozwoju
2.5.2. Ład zagospodarowania w różnych skalach przestrzennych
2.5.3. Wskaźniki ładu przestrzennego (trwałego, zrównoważonego rozwoju przestrzennego)
2.5.3.1. Wskaźniki ładu przestrzennego w systemie statystyki publicznej w Polsce
2.5.3.2. Propozycja zbioru wskaźników ładu przestrzennego

3. Teoretyczno-konceptualne podstawy planowania przestrzennego
3.1. Wprowadzenie
3.2. Uwagi ogólne dotyczące kształtowania się teorii i praktyki planowania
3.3. Polityka przestrzenna
3.3.1. Polityka przestrzenna i jej cele w relacji do ogólnej polityki rozwoju i innych polityk publicznych
3.3.2. Uwagi dotyczące formułowania celów rozwoju w praktyce planowania strategicznego
3.3.3. Instrumenty polityki przestrzennej
3.3.4. Polityka przestrzenna i planowanie w procesie zarządzania rozwojem jednostek terytorialnych
3.4. Planowanie przestrzenne - przegląd definicji
3.5. Typologia planowania przestrzennego
3.6. Planowanie urbanistyczne a planowanie rozwoju - uwagi terminologiczne
3.7. Przegląd wybranych ujęć przedmiotowych planowania i zarys ich problematyki
3.7.1. Planowanie urbanistyczne
3.7.2. Planowanie rozwoju sieci osadniczej
3.7.3. Planowanie komunikacyjne
3.7.4. Planowanie w ochronie przyrody
3.7.5. Planowanie krajobrazowe
3.8. Funkcje planowania
3.9. Cechy planowania
3.10. Zasady planowania przestrzennego
3.11. Subsydiarność w planowaniu przestrzennym
3.12. Hierarchiczność w systemie planowania przestrzennego
3.13. Elastyczność w planowaniu zagospodarowania przestrzennego
3.14. Formy planowania oraz typy planów zagospodarowania przestrzennego
3.14.1. Formy i typy planowania
3.14.2. Typologia planów i innych instrumentów zagospodarowania przestrzennego
3.15. Techniki planistyczne
3.15.1. Proces planowania i struktura dokumentów planistycznych
3.15.2. Techniki do części analityczno-studialnej planu
3.15.2.1. Diagnozowanie zjawisk przestrzennych
3.15.2.2. Metody prognozowania zjawisk przestrzennych
3.15.2.3. Opracowania ekofizjograficzne
3.15.3. Techniki do części kierunkowej planu
3.15.3.1. Metody scenariuszowe w planowaniu
3.15.3.2. Strefowanie w planowaniu przestrzennym
3.15.3.3. Standardy zagospodarowania przestrzennego
3.15.3.4. Oceny oddziaływania terytorialnego (Territorial Impact Assessment)
3.15.3.5. Strategiczne oceny oddziaływania na środowisko w planowaniu przestrzennym
3.15.3.6. Prognozowanie skutków finansowych i prawnych ustaleń planistycznych
3.15.3.7. Monitoring zagospodarowania przestrzennego i realizacji planów
3.16. Poziomy i obszary planowania przestrzennego oraz planowania rozwoju - konceptualizacja
3.16.1. Planowanie lokalne i miejscowe
3.16.2. Planowanie wielkoprzestrzenne
3.16.2.1. Planowanie regionalne
3.16.2.2. Planowanie krajowe (narodowe)
3.16.3. Planowanie ponadnarodowe
3.16.4. Planowanie transgraniczne
3.16.5. Planowanie w obszarach funkcjonalnych i problemowych
3.16.6. Planowanie na obszarach morskich
3.17. Rola aktów prawa materialnego w kształtowaniu zagospodarowania przestrzennego
3.18. Podsumowanie

4. Charakterystyka systemu planowania przestrzennego w Polsce
4.1. Wprowadzenie
4.2. Planowanie przestrzenne na tle organizacji systemu gospodarowania przestrzenią w Polsce
4.3. Charakterystyka systemu planowania przestrzennego obowiązującego w Polsce
4.3.1. Ogólne założenia i zasady systemu planowania przestrzennego w świetle uwarunkowań formalnych i ich ocena
4.3.2. Organizacja systemu planowania przestrzennego w Polsce w ujęciu administracyjnym
4.3.2.1. Planowanie lokalne (gminne)
4.3.2.2. Określanie warunków zabudowy i zagospodarowania terenów
4.3.2.3. Planowanie przestrzenne w obszarze metropolitalnym
4.3.2.4. Planowanie regionalne (wojewódzkie)
4.3.2.5. Planowanie krajowe
4.3.2.6. Obszary funkcjonalne w systemie planowania przestrzennego w Polsce
4.4. Powiązania systemowe w planowaniu zagospodarowania przestrzennego w Polsce w świetle przepisów formalno-prawnych

5. Ocena funkcjonowania systemu planowania przestrzennego w Polsce w kontekście paradygmatu sustensywnego rozwoju i rekomendacje
5.1. Wprowadzenie
5.2. Ułomności instytucjonalne systemu planowania przestrzennego w Polsce
5.2.1. Asystemowy charakter planowania przestrzennego
5.2.2. Ograniczenia w koordynacyjnej i regulacyjnej funkcji planowania wielkoprzestrzennego (regionalnego i krajowego)
5.2.3. Problemy planowania lokalnego
5.2.4. Problemy planowania na obszarach funkcjonalnych
5.2.5. Brak standardów zagospodarowania przestrzennego
5.2.6. Integracja planowania przestrzennego i społeczno-gospodarczego
5.2.7. Relacje między planami zagospodarowania przestrzennego a planami ochrony obszarów cennych przyrodniczo i krajobrazowo
5.2.8. Ograniczona instrumentalizacja planów zagospodarowania przestrzennego
5.2.9. Problemy organizacji publicznych służb planowania przestrzennego w Polsce
5.2.10. Ocena systemu planowania przestrzennego - podsumowanie
5.3. Rekomendacje w zakresie usprawnień systemu planowania przestrzennego w Polsce
5.3.1. Rekomendacje w odniesieniu do planowania lokalnego (gmina)
5.3.2. Rekomendacje w odniesieniu do planowania lokalnego (powiat)
5.3.3. Rekomendacje w odniesieniu do planowania ponadlokalnego
5.3.3.1. Rekomendacje w odniesieniu do planowania regionalnego
5.3.3.2. Rekomendacje w odniesieniu do planowania krajowego
5.3.4. Rekomendacje w odniesieniu do planowania w obszarach funkcjonalnych
5.3.5. Wprowadzenie standardów urbanistycznych jako przepisów obszarowych
5.3.6. Rekomendacje w zakresie kształtowania relacji między planowaniem
przestrzennym a planami ochrony
5.3.7. Uwagi do hierarchiczności i subsydiarności w systemie planowania
przestrzennego oraz realizacji planów
5.3.8. Wzmocnienie publicznych służb planowania i inne usprawnienia
instytucjonalne

Zakończenie

Bibliografia

Streszczenie

Abstract

Od redakcji

Academic biography

Spis ramek

Spis rysunków

Spis tabel