PRAWO AUTORSKIE W INSTYTUCJACH KULTURY wyd.2

ISBN: 978-83-8291-733-8

213 stron
format: B5
oprawa: miękka
Rok wydania: 2023

Celem publikacji jest zebranie w jednym miejscu wszystkich kwestii związanych z Prawem autorskim, odnoszących się do działalności instytucji kultury, takich jak domy kultury, teatry, muzea, biblioteki, filharmonie, szkoły artystyczne, artystyczne szkolnictwo wyższe, galerie sztuki, kluby muzyczne, klubokawiarnie.

Układ książki pozwala spojrzeć na zagadnienia prawnoautorskie z perspektywy codzienności instytucji kultury i konkretnych zadań, które stoją przed jej pracownikami: od organizacji poszczególnych wydarzeń, takich jak: koncert, pokaz filmowy, przedstawienie teatralne, wystawa, impreza taneczna, oraz pozyskiwania prezentowanych zbiorów, poprzez organizację zajęć i warsztatów oraz prowadzenie zespołów artystycznych, po promocję działalności instytucji kultury, przygotowywanie materiałów informacyjnych, organizację konkursów oraz produkcję i sprzedaż własnych produktów.

W pierwszej części książki znajdą Państwo słowniczek, w którym w jasny i przejrzysty sposób wyjaśnione zostały podstawowe pojęcia prawa autorskiego, takie jak: utwór, artystyczne wykonanie, prawo cytatu, plagiat, pola eksploatacji, umowa o dzieło, umowa zlecenia, umowa licencyjna, przeniesienie praw itp.

Kolejna część obejmuje rozdziały poświęcone konkretnym obszarom działalności instytucji kultury.

Drugie wydanie publikacji zostało zainspirowane wprowadzonymi zmianami w Prawie autorskim oraz w regulaminach organizacji zbiorowego zarządzania (ZAIKS). Wzbogacone zostały także liczne wzory umów, które jeszcze lepiej zabezpieczają interesy instytucji kultury, w szczególności w zakresie autorskich praw osobistych.

SPIS TREŚCI

O Autorach

Wykaz skrótów

Wprowadzenie

Rozdział I. Prawo autorskie - podstawowe konstrukcje i pojęcia
1. Utwór
2. Ustalenie utworu
3. Działalność twórcza o indywidualnym charakterze
4. Idea a sposób wyrażenia
5. Ochrona elementów składowych utworu
6. Rozpowszechnienie utworu
7. Utrwalenie
8. Utwór audiowizualny
9. Program komputerowy
10. Zbiór
11. Utwór zbiorowy
12. Dobro niematerialne
13. Dzieło sztuki ludowej
14. Opracowanie
15. Utwór inspirowany
16. Twórca
17. Współautorstwo
17.1. Kto jest współtwórcą?
17.2. Rodzaje wkładów współautorskich - rozłączne i nierozłączne
17.3. Prawa do utworu współautorskiego
18. Utwór pracowniczy
19. Utwór osierocony
20. Nabywca autorskich praw majątkowych
21. Połączenie utworów
22. Prawa pokrewne
23. Artystyczne wykonanie
24. Zespołowe artystyczne wykonanie
25. Fonogram
26. Wideogram
27. Nadanie programu
28. Pierwsze wydanie
29. Wydanie naukowe lub krytyczne
30. Organizacja zbiorowego zarządzania
31. Dozwolony użytek
31.1. Dozwolony użytek osobisty
31.2. Dozwolony użytek publiczny
31.2.1. Prawo cytatu
31.2.2. Prawo panoramy
31.2.3. Prawo przedruku
31.2.4. Dozwolony użytek edukacyjny i naukowy
31.2.5. Dozwolony użytek przysługujący bibliotekom, archiwom, szkołom
31.2.6. Podręczniki, wypisy, antologie
31.2.7. Projektowane zmiany
32. Domena publiczna
33. Licencje Creative Commons
34. Autorskie prawa majątkowe
35. Autorskie prawa osobiste
36. Tantiemy
37. Prawa zależne
38. Pola eksploatacji
39. Umowa przeniesienia autorskich praw majątkowych
40. Umowa licencyjna
41. Sublicencja
42. Plagiat
43. Umowa o pracę
44. Umowa o dzieło
45. Umowa-zlecenie (o świadczenie usług)
46. Umowa o charakterze mieszanym
47. Czynność prawna
48. Oświadczenie woli
49. Prawo skuteczne erga omnes
50. Prawo skuteczne inter partes
51. Zawinienie
52. Przedawnienie
53. Doktryna
54. Domniemanie
55. Forma pisemna

Rozdział II. Przygotowywanie materiałów informacyjnych i promocyjnych
1. Wstęp
2. Zgodne z prawem korzystanie z utworów
2.1. Utwory słowne, muzyczne i słowno-muzyczne
2.2. Utwory pracownicze
2.3. Utwory udostępnione na otwartych licencjach
2.4. Utwory znajdujące się w domenie publicznej
2.5. Przypadki bardziej skomplikowane
2.6. Dozwolony użytek
2.6.1. Utwory udostępnione podczas wydarzeń
2.6.2. Prawo cytatu
2.6.3. Gatunek twórczości (parodia, pastisz, karykatura)
2.6.4. Wystawianie utworu plastycznego
2.6.5. Wolność panoramy
2.6.6. Zamieszczanie utworów w katalogach lub materiałach promocyjnych wystaw lub aukcji
2.7. Źródła darmowych zdjęć i grafik
3. Inne niż utwory dobra chronione
3.1. Dobra osobiste - prawo do wizerunku, prywatności i dobrego imienia
3.2. Znaki towarowe
3.3. Artystyczne wykonania, fonogramy i wideogramy

Rozdział III. Organizacja wydarzeń (gościnnych i własnych)
1. Organizacja koncertów
1.1. Covery
1.2. Tytuł prawny do korzystania z utworów
1.3. Umowa z artystą lub zespołem muzycznym
2. Organizacja wystaw
2.1. Przedmiot
2.1.1. Czym jest wystawa
2.1.2. Z czego powstanie wystawa
2.1.3. Wystawa gotowa czy produkcja wystawy
2.1.4. Wystawa jako utwór czy utwór zależny
2.2. Organizacja własnej wystawy
2.3. Koncepcja wystawy a prawo autorskie
2.3.1. Autorskie prawa majątkowe a wystawa
2.3.1.1. Problematyka dotycząca umów zawieranych z artystami, ich spadkobiercami lub innymi uprawnionymi
2.3.1.2. Zakres udzielanej licencji do prezentowanych prac
2.3.2. Autorskie prawa osobiste a wystawa
2.3.2.1. Integralność i rzetelne wykorzystanie utworu - liczy się kontekst
2.3.2.2. Udział artysty w procesie tworzenia wystawy - nadzór autorski
2.4. Przygotowanie warunków technicznych - transport, montaż i demontaż wystawy
3. Organizacja spektakli teatralnych
3.1. Czym jest spektakl teatralny w rozumieniu PrAut
3.2. Sztuka teatralna a możliwość jej wystawienia - podstawowe kwestie
3.3. Reżyseria, scenografia, muzyka, kostiumy a prawo autorskie
3.4. Gra aktorska
4. Organizacja wykładów i prezentacji
4.1. Czy wykład/prezentacja jest utworem
4.2. Kto ma prawa do wykładu/prezentacji, publikowania materiałów prezentowanych w trakcie wykładu/prezentacji
4.3. Umowy
4.4. Ochrona wizerunku
5. Organizacja festiwali
6. Organizacja imprez tanecznych
7. Organizacja bankietów
7.1. Wprowadzenie - elementy chronione prawnie "na bankiecie"
7.1.1. Muzyka w trakcie bankietu i pośrednictwo organizacji zbiorowego zarządzania
7.1.2. Zgoda na utrwalenie wizerunku gości
7.1.3. Występy zaproszonych artystów a ich utrwalanie i dalsze rozpowszechnianie
7.2. Odpowiedzialność prawna organizatora
8. Organizacja projekcji filmowych
8.1. Film jako dobro chronione prawnoautorsko
8.2. Publiczny pokaz filmu
8.3. Dozwolony użytek publiczny a projekcja filmu
8.4. Dodatkowe wynagrodzenie dla współtwórców i artystów wykonawców

Rozdział IV. Organizacja zajęć i warsztatów
1. Wprowadzenie
2. Umowy z prowadzącymi zajęcia lub warsztaty
2.1. Model pierwszy - utwór pracowniczy, edukator jest zatrudniony na podstawie umowy o pracę
2.2. Model drugi - edukator tworzy scenariusze zajęć na podstawie umowy o dzieło
2.3. Model trzeci - edukator prowadzi zajęcia na podstawie umowy-zlecenia
2.4. Model czwarty - edukator tworzy scenariusz zajęć oraz prowadzi zajęcia na podstawie umowy o mieszanym charakterze
3. Jak legalnie wykorzystywać materiały przy prowadzeniu warsztatów i zajęć
3.1. Prawo cytatu a materiały wykorzystywane podczas zajęć lub warsztatów
3.2. Dozwolony użytek edukacyjny i naukowy w kontekście prowadzenia zajęć i warsztatów
3.3. Dozwolony użytek przysługujący bibliotekom, archiwom, szkołom, muzeom
3.4. Inne sposoby korzystania z utworów przez instytucje kultury
3.4.1. Utwory osierocone
3.4.2. Utwory niedostępne w obrocie handlowym
3.4.3. Prawo panoramy
3.4.4. Wykorzystywanie utworów dla dobra osób niepełnosprawnych
3.5. Domena publiczna i licencje Creative Commons
3.5.1. Domena publiczna
3.5.2. Licencje Creative Commons
3.6. Otwartość w instytucjach kultury, ruch open access
4. Umowy
4.1. Umowa licencyjna
4.1.1. Zakres licencji - konieczność określenia pól eksploatacji
4.1.2. Zakaz zawierania umów odnoszących się do wszystkich przyszłych utworów
4.1.3. Wynagrodzenie twórcy
4.1.4. Rodzaje licencji
4.1.5. Forma umowy
4.1.6. Czas trwania licencji
4.1.7. Zasięg terytorialny licencji

Rozdział V. Prowadzenie zespołów artystycznych
1. Wprowadzenie
2. Formy prawne współpracy z osobami uczestniczącymi w działalności zespołu artystycznego
2.1. Lider zespołu (osoba prowadząca zespół)
2.1.1. Stała współpraca na podstawie umowy o pracę
2.1.2. Stała współpraca na podstawie umowy cywilnoprawnej
2.1.3. Współpraca projektowa
2.2. Członkowie zespołu
2.2.1. Relacja członków zespołu amatorskiego z instytucją kultury
2.2.2. Relacja członków zespołu zawodowego z instytucją kultury
2.3. Organizatorzy pracy zespołu
2.4. Inne osoby towarzyszące działalności zespołu artystycznego
2.4.1. Dyrektor artystyczny
2.4.2. Inicjator (założyciel) zespołu
2.4.3. Nauczyciele pracujący z zespołem (korepetytorzy)
2.4.4. Autorzy kostiumów, scenografii, stylista, charakteryzator
2.4.5. Realizator dźwięku
2.4.6. Menedżer zespołu
3. Zasady legalnego pozyskiwania repertuaru wykonywanego przez zespół artystyczny oraz korzystanie z niego w ramach zespołu
3.1. Utwory zamówione przez instytucję kultury
3.2. Utwory tworzone przez prowadzącego zespół
3.3. Utwory z repertuaru krajowego i światowego, dzieła sztuki ludowej
3.3.1. Covery
3.3.2. Licencja ZAiKS
3.3.3. YouTube
3.3.4. Licencja uprawnionego z tytułu autorskich praw majątkowych
3.3.5. Dozwolony użytek publiczny
3.3.5.1. Ceremonie religijne, oficjalne uroczystości organizowane przez władze publiczne
3.3.5.2. Imprezy szkolne oraz akademickie
3.3.5.3. Korzystanie z utworów dla dobra osób niepełnosprawnych
3.3.5.4. Dozwolony użytek edukacyjny i naukowy
3.3.6. Domena publiczna
3.3.7. Dzieła sztuki ludowej
4. Możliwość korzystania z rezultatów działalności zespołu artystycznego
5. Ochrona nazwy zespołu
6. Prawo do wizerunku członków zespołu

Rozdział VI. Prawnoautorskie aspekty przygotowania i sprzedaży towarów własnych instytucji kultury
1. Wstęp
2. Sposoby komercyjnego wykorzystania utworów w działalności gospodarczej instytucji kultury
2.1. Utwory własne instytucji
2.2. Omówienie przykładowych prac i ich możliwych kwalifikacji prawnych jako utworów
2.2.1. Pocztówka lub plakat z reprodukcją, statuetka przedstawiająca rzeźbę
2.2.2. Kubek z reprodukcją
2.2.3. Album z wystawy
2.2.4. Zbiór esejów na określony temat
2.2.5. Wydanie średniowiecznych rękopisów
2.2.6. Nagranie z koncertu
2.2.7. Gra planszowa nawiązująca do wydarzeń historycznych
2.2.8. Komiks związany z działalnością instytucji
2.3. Dozwolony użytek dotyczący promocji wystaw
3. Warunki legalnego wytwarzania i wprowadzania do obrotu towarów własnych instytucji kultury

Rozdział VII. Prawnoautorskie aspekty pozyskiwania zbiorów przez instytucje kultury
1. Rodzaj pozyskiwanych zbiorów i ich specyfika istotna ze względu na przepisy PrAut
2. Pozyskiwanie konkretnych materiałów do zbiorów
2.1. Książki
2.2. Utwory plastyczne
2.3. Utwory fotograficzne
2.4. Dokumenty
2.5. Przedmioty należące do prywatnych osób (w tym korespondencja, rękopisy)
2.6. Nagrania
2.7. Wideo
2.8. Sztuka ludowa
3. Pozyskiwanie zbiorów od twórców, ich spadkobierców, od przedstawicieli twórców, w tym galerii i agentów, oraz z prywatnych kolekcji

Rozdział VIII. Konkursy w prawie autorskim
1. Czym jest konkurs w rozumieniu prawa polskiego
1.1. Adresaci konkursu, konkurs zamknięty
1.2. Organizator konkursu a przyrzekający
2. Regulamin konkursowy
2.1. Korzyści płynące z wprowadzania regulaminów
2.2. Regulamin jako umowa lub jednostronna czynność prawna
2.3. Szczególne cechy regulaminów
2.4. Zapisy regulaminów dotyczące praw autorskich
3. Cele organizacji konkursów przez instytucje kultury
4. Prawo autorskie w konkursach
4.1. Jakiego rodzaju zapisy dotyczące praw autorskich powinny znaleźć się w regulaminie
4.2. Dostosowywanie zapisów o prawach autorskich do rzeczywistych potrzeb instytucji
4.3. Respektowanie autorskich praw osobistych
4.4. Kiedy należy dodawać w regulaminie konkursu zapis o prawach autorskich
5. Inne ważne kwestie związane z organizacją konkursów
5.1. Własność egzemplarza pracy konkursowej
5.2. Prace uczestników, którzy nie zostali laureatami konkursu

Rozdział IX. Wzory
Wzór Nr 1. Umowa o dzieło na stworzenie utworu z przeniesieniem autorskich praw majątkowych
Wzór Nr 2. Umowa-zlecenie na poprowadzenie zajęć, wykładu lub działalność w zawodowym zespole lub artystyczne wykonanie utworu
Wzór Nr 3. Umowa o mieszanym charakterze na stworzenie utworu i prowadzenie zajęć (wykładu, prób, koncertu) lub zagranie koncertu, przedstawienia z przeniesieniem autorskich praw majątkowych i pokrewnych
Wzór Nr 4. Umowa o pracę z rozszerzeniem zakresu ustawowego przeniesienia majątkowych praw autorskich lub pokrewnych
Wzór Nr 5. Umowa przeniesienia praw do utworu
Wzór Nr 6. Umowa licencyjna na korzystanie z utworu
Wzór Nr 7. Umowa przeniesienia praw do artystycznych wykonań
Wzór Nr 8. Umowa licencyjna na korzystanie z artystycznych wykonań
Wzór Nr 9. Umowa przeniesienia praw do fonogramu (wideogramu)
Wzór Nr 10. Umowa licencyjna na korzystanie z fonogramu (wideogramu)
Wzór Nr 11. Regulamin dla członków zespołu amatorskiego lub uczestników zajęć (warsztatów)
Wzór Nr 12. Umowa na rozpowszechnianie wizerunku
Wzór Nr 13. Regulamin konkursu